Herziening luchtruim

Meer ruimte in het luchtruim en minder hinder op de grond. De Rijksoverheid werkt aan een integrale herziening van het Nederlandse luchtruim. Dat is nodig, want het luchtruim wordt steeds intensiever gebruikt. Met deze herziening is het luchtruim klaar voor de toekomstige uitdagingen op het gebied van efficiëntie, duurzaamheid en capaciteit. Het waarborgen van de veiligheid in het Nederlandse luchtruim is daarbij een harde randvoorwaarde.

Vijf partners werken in het programma Luchtruimherziening samen om het luchtruim klaar te maken voor de toekomst:

  • ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW)
  • ministerie van Defensie
  • Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL)
  • Koninklijke Luchtmacht
  • Eurocontrol/Maastricht Upper Area Control (MUAC)

Animatie over het programma Luchtruimherziening 


Direct naar...

Opgave

De Luchtruimherziening is een meerjarig programma, dat bestaat uit twee hoofdonderdelen: 

  1. Een nieuwe hoofdstructuur die - in nauwe samenwerking met Duitsland - in de jaren 2023 t/m 2027 gerealiseerd wordt. De belangrijkste onderdelen zijn:
    • Herinrichting van het (zuid)oostelijke deel van het Nederlandse luchtruim. Opheffing van een militair oefengebied in het zuiden biedt de ruimte om de luchthavens van Schiphol, Rotterdam-Den Haag en Lelystad beter bereikbaar te maken met directe, kortere routes, die de CO2-uitstoot beperken;
    • Herinrichting van het naderingsgebied voor Schiphol, zodat vliegtuigen op vaste routes continu kunnen klimmen en dalen, wat de hinder op de grond vermindert;
    • Uitbreiding van het bestaande militaire oefengebied in het noorden van Nederland, een gedeeltelijke compensatie voor de oefenruimte die in het zuiden wordt opgeheven om goed met de nieuwe generatie gevechtsvliegtuigen zoals de F-35 te kunnen oefenen. Het streven is om dit oefengebied onderdeel te maken van een grensoverschrijdend oefengebied met Duitsland.
  2. Modernisering van de afhandeling van het luchtverkeer die tussen 2023 en 2035 stapsgewijs wordt uitgevoerd. Twee belangrijke onderdelen zijn het zoveel mogelijk continu klimmen en dalen, en het vliegen volgens vaste en kortere routes. Daarmee kunnen de CO2-uitstoot en geluidhinder op de grond worden beperkt.

Meedoen

Het programma kan alleen succesvol zijn als het wordt uitgevoerd met betrokkenheid van de omgeving. Dat betekent enerzijds een goed begrip van de behoeften/belangen en mogelijke oplossingen die de omgeving aandraagt. Anderzijds het goed op de hoogte houden van de omgeving van de actuele ontwikkelingen.

Het programma kent een participatieaanpak die gericht is op:

Bestuurlijke participatie

Periodiek bestuurlijk en ambtelijk overleg met de provincies.

Gebruikersparticipatie

Periodieke overleggen met civiele en militaire luchtruimgebruikers zoals luchtvaartmaatschappijen, algemene luchtvaart, drones en militaire gebruikers.

Maatschappelijke participatie

In diverse provincies is een kerngroep Luchtvaart opgericht. De kerngroepen signaleren onder meer of de regio voldoende betrokken is bij een aantal luchtvaartprojecten, waaronder Luchtruimherziening. Daarnaast vinden er periodieke overleggen plaats met de regionale overlegorganen van verschillende civiele en militaire luchthavens.

Beslissen en besluiten

Het programma Luchtruimherziening is ingedeeld in verschillende fasen. Iedere fase wordt afgesloten met een beslissing door de twee verantwoordelijke bewindspersonen (de minister van Infrastructuur en Waterstaat en de staatssecretaris van Defensie).

 

F1-Startbeslissing-Voorkeursbeslissing-Fasen.jpg

1. Onderzoek (afgerond)

In de onderzoeksfase zijn verschillende participatieactiviteiten uitgevoerd. Er hebben onder andere regionale en landelijke themabijeenkomsten plaatsgevonden. Daarnaast is IenW via internetconsultatie en focusgroepen in gesprek gegaan met stakeholders over de toekomst van luchtvaart en de wijze waarop stakeholders betrokken willen worden. Deze fase is afgerond met de Startbeslissing Luchtruimherziening van 18 april 2019.

2. Verkenning

In deze verkenningsfase worden de oplossingsrichtingen (alternatieven) verkend en teruggebracht tot één Voorkeursalternatief. De verschillende stakeholdergroepen (bestuurlijk, maatschappelijk en gebruikers) zijn hierbij betrokken. In deze periode wordt ook duidelijk welke deelprojecten nodig zijn voor de doorontwikkeling van het luchtruim na 2023. Deze fase wordt afgerond met een definitieve Voorkeursbeslissing.

De Voorkeursbeslissing wordt onderbouwd met een plan-MER (milieueffectrapportage). De ontwerp-Voorkeursbeslissing en de plan-MER liggen ter inzage op www.platformparticipatie.nl/luchtvaart. Op deze website staat ook informatie over het indienen van zienswijzen. Zienswijzen kunnen van 15 januari tot en met 25 februari 2021 worden ingediend.

3. Planuitwerking

In deze fase werkt het programma Luchtruimherziening het Voorkeursalternatief verder uit. De verschillende stakeholders (bijvoorbeeld overheden, maatschappelijke organisaties, gebruikers van het luchtruim) worden hierbij betrokken. In deze fase worden de (milieu)effecten op deelniveau zo concreet mogelijk in kaart gebracht. Deze fase wordt afgerond met een Programmabeslissing.

4. Uitvoering

In de Uitvoeringsfase vindt de daadwerkelijke implementatie van het Voorkeursalternatief plaats.

BESTUURLIJKE BESLUITVORMING EN INSPRAAK OP LUCHTRUIMHERZIENING_V9.jpg

Resultaten

  • Wegnemen van huidige belemmeringen om op de aansluitroutes van Lelystad Airport zoveel mogelijk ongehinderd door te klimmen. Daarmee is het vliegen van en naar Lelystad Airport gelijk aan andere luchthavens en is er van zogeheten laagvliegroutes geen sprake.
  • Nationale eerste stap in de luchtruimherziening, mijlpaal 2023: verruiming militaire mogelijkheden in het noorden en verbeterde ontsluiting in het zuidoosten.
  • 2023 -2027: herziening van de hoofdstructuur van het Nederlandse luchtruim:
    • Herinrichting van het naderingsgebied voor Schiphol;
    • Uitbreiding van het militaire oefengebied in het noorden;
    • Opheffen van het militaire oefengebied in het zuidoosten;
    • Uitvoering haalbaarheidsstudie naar grensoverschrijdend militair oefengebied in het noorden met Duitsland.
  • 2023-2035: Stapsgewijze modernisering van het gebruik van het Nederlandse luchtruim met het oog op toekomstige ontwikkelingen, zoals elektrische en hybride vliegtuigen en onbemande systemen.

Lees in deze factsheets meer over de luchtruimherziening.

Documenten

Ga naar de overzichtspagina van documenten over de herziening van het luchtruim.

Cookie-instellingen